Hát mãi khúc quân hành

Diệp Minh Tuyền (1941-1997) là một nhà thơ nhưng hầu hết công chúng lại còn biết đến ông như là một nhạc sĩ Việt Nam tài hoa. Việt Nam có 5 nghệ sĩ, gồm Văn Cao, Nguyễn Đình Thi, Nguyễn Trọng Tạo, Diệp Minh Tuyền và Nguyễn Thụy Kha là những nhà thơ danh tiếng, nhưng tên tuổi của họ lại gắn liền với các ca khúc nổi tiếng, thậm chí còn nổi tiếng hơn cả thơ của họ. Có lẽ do âm nhạc có đặc trưng dễ lan truyền, dễ phổ biến hơn thơ.
“Bản đồ chẳng có đường này”
Diệp Minh Tuyền sinh tại thành phố Mỹ Tho, trong một gia đình trí thức yêu nước. Cha ông từng là thủ lĩnh của Thanh niên Mỹ Tho thời kháng chiến chống Pháp. Năm 6 tuổi, Diệp Minh Tuyền theo cha mẹ tản cư lên Sài Gòn. Mê nhạc từ nhỏ, ngày bé ông được mẹ dạy chơi đàn mandoline. Năm 1950, Diệp Minh Tuyền theo mẹ vào chiến khu Đồng Tháp Mười và đã tham gia biểu diễn trong các chương trình văn nghệ của đơn vị mẹ ông. Từ thời đó, ông đã bắt đầu ảnh hưởng bởi những ca khúc kháng chiến của các nhạc sĩ như Văn Cao, Ca Lê Thuần, Lưu Hữu Phước...
Năm 1954 Diệp Minh Tuyền tập kết ra Bắc. Ông học ở trường học sinh miền Nam và tham gia Ban văn nghệ trường Học sinh miền Nam số 14, một ban văn nghệ khá nổi tiếng ở Hải Phòng. Thời gian này ông viết ca khúc đầu tay Em bé miền Nam, rồi tiếp theo đến Chiều Hạ Long. Rất muốn thi vào trường Âm nhạc Việt Nam, nhưng nghe lời của cha, năm 1961 ông thi vào Đại học Tổng hợp Văn. Ông tiếp tục chơi nhạc và làm thơ, năm 1962, bài thơ đầu tiên của ông được đăng trên số Xuân của báo Phụ nữ.
Cầm tấm bằng cử nhân văn chương về Viện Văn học công tác được 3 năm (1965-1967), Diệp Minh Tuyền quyết định xin quay lại miền Nam chiến đấu. Lúc ấy, đó là một quyết định không đơn giản, bởi lẽ ông Diệp Tư - cha của Diệp Minh Tuyền - đang giữ vị trí lãnh đạo một trường đại học lớn tại Thủ đô, Diệp Minh Tuyền hoàn toàn có quyền tiếp tục ung dung dùi mài sách vở để mưu cầu học hàm, học vị. Ông cũng có thể đến một đất nước thanh bình và phát triển nào đấy để tiếp tục theo đuổi niềm đam mê của mình. Thế nhưng, cũng như nhiều chàng trai trí thức khác, cuối năm 1967, Diệp Minh Tuyền đã chọn lựa con đường cam go và kiêu hãnh nhất, cùng cây đàn ghi-ta và khẩu súng quàng vai, ba lô sau lưng, ông vượt Trường Sơn vào chiến trường miền Nam với niềm tin “Bản đồ chẳng có đường này/ Tim ta vạch lối xóa ngày chia ly”...

Đêm giao lưu Thơ nhạc Diệp Minh Tuyền (Ảnh: T.A)

 “Ta phải viết những điều tâm phúc”
Khi vào chiến trường, ông viết các ca khúc Người giao liên Trường Sơn, Tình Bác sáng mãi đời ta...Những giai điệu của bài hát Tình Bác sáng mãi đời ta của Lưu Hữu Phước được phát trên đài tiếng nói Việt Nam và Đài Giải phóng làm rạo rực hàng triệu con tim bao thế hệ người Việt Nam, nó càng đặc biệt thiêng liêng trong những ngày chiến đấu hi sinh gian khổ...Tên tuổi của chàng trai Mỹ Tho cứ lan tỏa dần theo làn sóng điện cùng những ca khúc mang đậm âm hưởng cách mạng hào hùng hòa trộn với giai điệu vùng quê cải lương Nam Bộ.

Năm 1972 tập thơ Mùa nước nổi ra đời được công chúng đón đọc và khen ngợi. Sau giải phóng miền Nam tập thơ Đêm châu thổ được xuất bản (năm 1976). Sau đó với các tập thơ Ngây thơ (1979) Con đường có lá me bay (1985) Tình ca nơi cuối đất (1992) Hòa Âm đỏ (1996)... Thơ của ông lại được nhiều người phổ nhạc như bài "Con đường có lá me bay", "Mùa chim én bay" (Nhạc sĩ Hoàng Hiệp phổ nhạc), "Màu cờ tôi yêu" (Nhạc sĩ Phạm Tuyên phổ nhạc)... Tính ra, ông đã xuất bản được sáu tập thơ.

Năm 1978, ca khúc Tình biển nổi tiếng của ông được nhiều người biết đến qua tiếng hát Nhã Phương. Khoảng cuối thập niên 1990, ca khúc Tình cờ của ông cũng "đốn tim" bao bạn trẻ qua tiếng hát ca sĩ Phương Thanh.

Khi chiến tranh Tây Nam bùng nổ năm 1979, Diệp Minh Tuyền viết Bài ca tạm biệt, tiếp theo Bài ca người lính, Nếu em là bờ xa, Bài ca thành phố ban chiều, Giã từ cành phượng vĩ...Có thể nói, đây là những ca khúc hào hùng và da diết nhất, theo bước chân của lớp lớp những đoàn quân các lực lượng vũ trang, thanh niên xung phong lên biên giới, ra chiến trường, vào công trường...để chiến đấu, bảo vệ và dựng xây quê hương đất nước.

Và đặc biệt, ca khúc Hát mãi khúc quân hành  đã vinh dự nhận Giải Nhất cuộc thi viết về lực lượng vũ trang (năm 1984), đây là một nhạc phẩm không những được thanh niên Quân đội mà còn được đông đảo công chúng yêu nhạc yêu thích.

Cũng như nhiều ca khúc cách mạng khác,  Bài ca tạm biệt, Lời ru đất nước, Bài ca người lính và đặc biệt là bài hát Hát mãi khúc quân hành có mang âm hưởng nhạc Nga. Người nhạc sĩ tài ba đã mang hơi thở của thời đại vào các nốt nhạc, các giai điệu cách mạng đã nói lên lý tưởng sống cao đẹp của thế hệ thanh niên khi Tổ quốc gọi. Chính vì thế mà ca khúc “Hát mãi khúc quân hành”, cũng như ca khúc “Bài ca người lính” của Diệp Minh Tuyền đã thành những ca khúc vượt thời gian và không gian mà mỗi thế hệ, dù không cầm súng, vẫn có thể say sưa:
                 " Mãi mãi lòng chúng ta
                  Ca bài ca người lính
                  Mãi mãi lòng chúng ta
                  Vẫn hát khúc quân hành ca…"
Ngày 21/11/1997, cơn bạo bệnh đã buộc nhà thơ - nhạc sĩ Diệp Minh Tuyền rời khỏi cõi nhân gian mến yêu ở tuổi 56, khi ông vẫn đang đau đáu và thiết tha: “Trang giấy trắng nằm phơi chân thực/ Ngòi bút tôi nhủ thật với lòng/ Ta phải viết những điều tâm phúc/ Mỗi bài thơ đẹp một đóa hồng”.

Tôi tin, ở một nơi nào đó,Nhà thơ Nhạc sĩ Diệp Minh Tuyền "vẫn hát khúc quân hành ca..." 

                                                                                     An Thanh-(TTĐN)